Przez prawie cztery tysiące lat nikt na świecie nie zbudował niczego wyższego. Dziś możesz stanąć u podnóża tej budowli i dotknąć bloków, które pamiętają faraonów.
Piramidy w Gizie to najsłynniejszy zabytek Egiptu i jedyny z siedmiu cudów świata starożytnego, który przetrwał do naszych czasów. Kompleks piramid stoi na skraju Pustyni Zachodniej, na płaskowyżu nad zachodnim brzegiem Nilu, zaledwie kilkanaście kilometrów od centrum Kairu. Razem z nekropolią Memfis trafił w 1979 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W tym artykule dowiesz się, kiedy powstały piramidy, jak je budowano i czym różnią się od siebie trzy największe grobowce. Podpowiem też, jak zaplanować zwiedzanie po zmianach na płaskowyżu, skąd zrobić najlepsze zdjęcie i gdzie przenocować z widokiem na piramidy.
Hotele blisko piramid w Gizie
💰 Pyramids High View Inn - Niedrogi hotel z widokiem na piramidy.
🏨 Pyramids Gardens Hotel - Hotel blisko piramid.
💎 Pyramids View Top - Obiekt z tarasem widokowym na piramidy.
Gdzie są piramidy w Egipcie i jak do nich dojechać?
Najbardziej znane piramidy w Egipcie stoją w Gizie, mieście, które dziś praktycznie zrosło się z Kairem. Z centrum stolicy dojedziesz tu taksówką lub autem z kierowcą w 30-60 minut, w zależności od korków. Same piramidy stoją tuż za ostatnimi blokami miasta. Kiedy wychodzisz z hotelu przy ulicy Al-Haram, często widzisz je już z chodnika.
Większość Polaków odwiedza Gizę podczas wakacji nad Morzem Czerwonym. Z Hurghady do piramid jest ok. 450 km, czyli 6-7 godzin jazdy autobusem w jedną stronę. Z Marsa Alam i Szarm el-Szejk droga jest jeszcze dłuższa, więc biura podróży oferują też wycieczki z przelotem do Kairu. Jeśli masz tylko jeden dzień, wybierz zorganizowaną wycieczkę z Hurghady do Kairu. Transport, bilety i przewodnik masz wtedy z głowy, a w programie zwykle jest też Wielkie Muzeum Egipskie. Wygodniej jest jednak zostać w Gizie na noc lub dwie i zwiedzać bez pośpiechu.
Kiedy powstały piramidy w Gizie?
Piramidy w Gizie zostały zbudowane w czasach IV dynastii, kiedy starożytny Egipt przeżywał szczyt potęgi Starego Państwa - około 2600-2500 lat p.n.e. Najstarsza i największa jest Piramida Cheopsa, ukończona ok. 2560 roku p.n.e. Kilkadziesiąt lat później stanęła Piramida Chefrena, a jako ostatnia z wielkiej trójki - Piramida Mykerinosa. Oznacza to, że piramidy w Gizie mają około 4500 lat. Były już starożytne dla Greków, którzy przyjeżdżali je podziwiać, a grecki historyk Herodot opisywał je w V wieku p.n.e. jako cud sprzed tysięcy lat.
Warto pamiętać, że piramidy w Gizie nie są najstarszymi piramidami egipskimi. Zanim powstały, budowniczowie przez około sto lat uczyli się na błędach w innych nekropoliach. Ostatnie piramidy powstały w Egipcie dużo później, w czasach Średniego Państwa, ale żadna nie dorównała już rozmachem monumentalnym budowlom z Gizy.
Od mastaby do ostrosłupa - początki egipskich piramid
Zanim w Egipcie pojawiły się piramidy, władców i dostojników państwowych chowano w mastabach. Były to prostokątne grobowce z cegły mułowej, przypominające niską ławę. Przełom nastąpił za panowania faraona Dżesera, około 2650 roku p.n.e. Jego architekt Imhotep ułożył kilka coraz mniejszych mastab jedną na drugiej i tak powstała pierwsza piramida - piramida schodkowa Dżesera w Sakkarze. Zbudowano ją z ciosanego kamienia, a nie z cegły, co w tamtych czasach było prawdziwą rewolucją.
Kolejne kroki zrobił faraon Snofru, ojciec Cheopsa. W Dahszurze wzniósł piramidę łamaną, której ściany w połowie wysokości zmieniają kąt nachylenia. Budowniczowie przestraszyli się zapewne, że zbyt stroma konstrukcja się zawali. Następna była piramida czerwona, pierwsza piramida o gładkich ścianach i podstawie kwadratu. Dopiero z tym doświadczeniem syn Snofru mógł zbudować w Gizie swoją Wielką Piramidę.
Jak budowano piramidy w Gizie?
Piramidy w Gizie zbudowano głównie z lokalnego wapienia, wydobywanego w kamieniołomach tuż obok płaskowyżu. Lepszy, biały wapień na zewnętrzne okładziny przywożono łodziami z Tury po drugiej stronie Nilu. Ciężkie bloki czerwonego granitu do komór grobowych spływały rzeką z Asuanu, z odległości ponad 800 km. Przeciętny blok ważył ok. 2,5 tony, ale najcięższe belki granitowe nad Komorą Króla ważą kilkadziesiąt ton.
Jak budowano piramidy, skoro Egipcjanie nie znali koła w transporcie ciężarów ani żelaznych narzędzi? Kamienne bloki przesuwano na drewnianych saniach, a piasek przed płozami polewano wodą, co znacznie zmniejszało tarcie. Na kolejne poziomy wciągano je po rampach z gruzu i cegły mułowej. Archeolodzy wciąż spierają się, czy rampy biegły prosto, czy owijały się wokół budowli. Najnowsze odkrycia, w tym papirusy z dziennikiem urzędnika Merera, pokazują, jak sprawnie zarządzano budową piramid.
Piramid nie budowali niewolnicy. Przy płaskowyżu odkryto osadę robotników z piekarniami, browarami i ich własnymi grobowcami. Pracowało tu kilka tysięcy stałych rzemieślników, a w szczycie prac dołączały do nich sezonowe ekipy rolników z całego kraju. Za pracę dostawali chleb, piwo i mięso. Herodot pisał o stu tysiącach ludzi zmieniających się co trzy miesiące, ale dziś historycy szacują, że przy Wielkiej Piramidzie pracowało jednocześnie ok. 20-30 tys. osób. Teorie spiskowe o kosmitach i nieprawdopodobne legendy o zaginionych cywilizacjach nie mają żadnego oparcia w badaniach - archeologia żywa pokazuje zwykłych ludzi i ich niezwykły wysiłek.
Jakie są 3 piramidy w Gizie?
Na płaskowyżu dominują trzy piramidy, zbudowane dla kolejnych władców IV dynastii: Cheopsa (Chufu), jego syna Chefrena (Chafre) i wnuka Mykerinosa (Menkaure). Każda tworzyła kompleks grobowy z własną świątynią grobową, groblą prowadzącą do świątyni w dolinie i mniejszymi piramidami dla królowych. Wokół nich ciągną się całe ulice mastab, w których chowano dostojników państwowych i członków rodziny królewskiej.
Piramida Cheopsa - Wielka Piramida
Piramida Cheopsa w Gizie to największa piramida w Egipcie i jedyny zachowany cud świata starożytnego. Pierwotnie mierzyła ok. 146,6 m wysokości, a jej podstawa ma ok. 230 m długości boku. Dziś ma około 138,5 m, bo szczyt piramidy i gładkie okładziny z białego wapienia zniknęły. W średniowieczu rozebrano je na budowę meczetów i domów w Kairze. Przez prawie 3800 lat była to najwyższa budowla na świecie, aż w XIV wieku prześcignęła ją katedra w angielskim Lincoln.
Piramida Cheopsa składa się z ok. 2,3 mln bloków kamiennych. W jej wnętrzu znajdują się trzy komory. Trzecia komora, wykuta w skale pod piramidą, nigdy nie została ukończona. Nad nią leży tak zwana Komora Królowej, a najwyżej Komora Króla z granitowym sarkofagiem. Prowadzi do niej Wielka Galeria - wysoki, wąski korytarz o długości prawie 47 m, który robi ogromne wrażenie nawet na osobach, które widziały już niejedno. Do środka Wielkiej Piramidy wchodzi się na osobny bilet, a korytarze są ciasne, strome i duszne, więc to atrakcja raczej dla osób bez klaustrofobii.
Piramida Chefrena
Piramida Chefrena jest druga pod względem wielkości, ale na wielu zdjęciach wygląda na najwyższą. Stoi bowiem na wyżej położonym fragmencie płaskowyżu. Mierzyła pierwotnie ok. 143,5 m, a dziś ma ok. 136 m, więc jest niższa od Piramidy Cheopsa o mniej więcej dwa metry. Tym, co ją wyróżnia, jest szczyt piramidy. Zachowała się na nim część oryginalnej, gładkiej okładziny z wapienia, dzięki czemu łatwo sobie wyobrazić, jak lśniły piramidy w czasach faraonów.
Wnętrze Piramidy Chefrena jest prostsze niż u ojca - korytarz prowadzi do jednej komory grobowej z pustym sarkofagiem. Na ścianie wciąż widać napis zostawiony na początku XIX wieku przez włoskiego odkrywcę Giovanniego Belzoniego, który w 1818 roku jako pierwszy w czasach nowożytnych dotarł do komory. Do piramidy Chefrena należy też najlepiej zachowana świątynia w dolinie, zbudowana z ogromnych bloków czerwonego granitu. Znajdziesz ją tuż obok Sfinksa.
Piramida Mykerinosa
Trzecia i najmniejsza z głównych piramid ma dziś ok. 61-62 m wysokości, czyli mniej niż połowę wysokości sąsiadek. Piramida Mykerinosa wyróżnia się jednak materiałem. Jej dolne warstwy obłożono czerwonym granitem z Asuanu, którego fragmenty zobaczysz do dziś przy podstawie. Na południowej ścianie widać też wielką wyrwę. Pod koniec XII wieku sułtan Al-Aziz próbował rozebrać piramidę, ale po kilku miesiącach zrezygnował z braku efektów.
Obok stoją trzy mniejsze piramidy królowych. Ten zakątek płaskowyżu jest zwykle spokojniejszy niż okolica Wielkiej Piramidy. To dobre miejsce na chwilę oddechu i zdjęcia bez tłumów w kadrze.
Wielki Sfinks
Wielki Sfinks to drugi symbol Gizy, równie słynny jak same piramidy. Posąg ma ok. 73 m długości i ok. 20 m wysokości. Wykuto go w jednym, naturalnym wzniesieniu wapiennym, które zostało w kamieniołomie po wydobyciu bloków na piramidy. Lew z ludzką głową miał strzec drogi do nekropolii. Większość egiptologów uważa, że twarz Sfinksa przedstawia faraona Chefrena, bo posąg stoi przy jego grobli i świątyni w dolinie.
Sfinks nie ma nosa, ale nie odstrzelili go żołnierze Napoleona, jak głosi popularna opowieść. Rysunki z XVIII wieku pokazują posąg już bez nosa. Między łapami Sfinksa stoi granitowa stela faraona Totmesa IV z opowieścią o śnie, w którym Sfinks obiecał mu tron w zamian za odkopanie go z piasku. Wieczorem właśnie tutaj odbywa się pokaz światło i dźwięk, w którym podświetlone piramidy i Sfinks opowiadają historię Egiptu.
Inne piramidy w Egipcie, które warto zobaczyć
Giza to nie jedyne pole piramid w okolicy Kairu. Słynne piramidy ciągną się wzdłuż zachodniego brzegu Nilu na długości kilkudziesięciu kilometrów. Jeśli masz drugi dzień, warto zobaczyć mniej znanych piramid, przy których często jesteś prawie sam.
Sakkara leży ok. 20 km na południe od Gizy. Zobaczysz tu piramidę schodkową Dżesera, czyli pierwszą piramidę w historii, a także mastaby ozdobione pięknymi reliefami - to sztuka dawnego Egiptu w najlepszym wydaniu. Kilkanaście kilometrów dalej leży Dahszur z piramidą łamaną i piramidą czerwoną faraona Snofru. Do piramidy czerwonej można wejść, a w środku zwykle jest dużo spokojniej niż w Gizie. Wycieczki często łączą oba miejsca z ruinami dawnej stolicy - Memfisu. Na południu kraju, w okolicach Luksoru, faraonowie Nowego Państwa porzucili piramidy na rzecz grobowców wykutych w skałach. Najbardziej znane z nich znajdziesz w Dolinie Królów.
Zwiedzanie piramid w Gizie po zmianach na płaskowyżu
W ostatnich latach teren wokół piramid przeszedł dużą przebudowę. Główne wejście prowadzi teraz od strony drogi do Fajum, z nowym centrum dla odwiedzających, parkingiem dla autokarów i automatami biletowymi. Prywatne samochody nie wjeżdżają już na płaskowyż. Po terenie kursują elektryczne autobusy, które zatrzymują się przy najważniejszych punktach: przy Wielkiej Piramidzie, w punkcie widokowym i przy Sfinksie. Przejazd jest wliczony w bilet wstępu, więc nie musisz już negocjować z taksówkarzami ani woźnicami.
Na płaskowyżu wciąż spotkasz właścicieli wielbłądów i koni, ale mogą oni działać tylko w wyznaczonych strefach. Jeśli chcesz się przejechać, ustal cenę i czas przejażdżki przed wejściem na grzbiet zwierzęcia. Uważaj też na „pomocników”, którzy proponują zdjęcie lub pokazanie drogi, a potem domagają się zapłaty. Grzeczne, stanowcze „la, szukran” (tłum. nie, dziękuję) zwykle wystarczy.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie piramid w Gizie?
Na sam płaskowyż z trzema piramidami, punktem widokowym i Sfinksem zarezerwuj 3-4 godziny. Jeśli chcesz wejść do Wielkiej Piramidy i obejrzeć świątynie, licz raczej na pół dnia. Wiele osób łączy piramidy z Wielkim Muzeum Egipskim, otwartym dla zwiedzających w listopadzie 2025 roku ok. 2 km od płaskowyżu. Zobaczysz tam kompletny skarb Tutanchamona i łodzie Cheopsa, które przez tysiące lat leżały w jamach obok Wielkiej Piramidy. Na oba miejsca warto przeznaczyć cały dzień.
Kiedy najlepiej zwiedzać piramidy w Gizie?
Najprzyjemniej jest od października do kwietnia, kiedy w ciągu dnia jest ok. 20-28°C. Latem temperatura w Gizie regularnie przekracza 35°C, a na płaskowyżu nie ma prawie żadnego cienia. Niezależnie od pory roku przyjedź na otwarcie, zwykle o 7:00. Rano jest chłodniej, światło jest ładniejsze, a autokary z wycieczkami z Hurghady i Szarm el-Szejk docierają dopiero koło południa. Zabierz wodę, krem z filtrem, nakrycie głowy i wygodne buty, bo po płaskowyżu chodzi się po piasku i kamieniach.
Punkty widokowe - gdzie zrobić najlepsze zdjęcie?
Najsłynniejszy widok na piramidy w Gizie roztacza się z punktu widokowego Panorama, na wzniesieniu na południowy zachód od Piramidy Mykerinosa. Tylko stąd zobaczysz wszystkie trzy piramidy w jednym kadrze, razem z mniejszymi piramidami królowych. Elektryczny autobus zatrzymuje się tu na jednym z przystanków. Dobrze jest zostawić ten punkt na koniec zwiedzania, kiedy słońce stoi już niżej.
Drugim obowiązkowym miejscem jest taras przed Sfinksem, z którego Sfinks i Piramida Chefrena ustawiają się w jednej linii. To tu powstają zdjęcia, na których turyści „całują” Sfinksa albo „podtrzymują” piramidę dłonią. Piękne widoki na piramidy o zachodzie słońca mają też tarasy hoteli i restauracji przy ulicy Al-Haram oraz przy drodze do Fajum.
Ciekawostki o piramidach w Gizie
Boki Wielkiej Piramidy są ustawione niemal idealnie według stron świata, z błędem mniejszym niż jedna dziesiąta stopnia. Jej obwód podzielony przez podwójną wysokość daje wynik bardzo bliski liczbie pi. Badacze uważają jednak, że to raczej efekt sposobu mierzenia nachylenia niż ukryta wiedza budowniczych.
Piramidy egipskie nie były zawsze jasnożółte jak dziś. Pokryte wypolerowanym białym wapieniem lśniły w słońcu i były widoczne z daleka. Szczyty wieńczyły piramidiony, czyli małe kamienne piramidki. Same piramidy były tylko częścią kompleksu - grobowce, świątynie i groble tworzyły razem miasto zmarłych, a obok żyło całe miasto robotników. W 2023 roku dzięki skanowaniu mionami potwierdzono w Wielkiej Piramidzie istnienie nieznanego wcześniej korytarza nad głównym wejściem. Najbardziej znane piramidy świata wciąż więc skrywają tajemnice.
Informacje praktyczne
- Bilety wstępu do piramid w Gizie najlepiej kupić z wyprzedzeniem. Unikniesz wówczas stania w długiej kolejce oraz ominie Cię ryzyko, że wszystkie bilety zostały wyprzedane.
- Adres: Al Haram, Giza, Egipt
- Kup bilety na GetYourGuide
Hotele blisko piramid w Gizie
Nocując w Gizie, zobaczysz piramidy o wschodzie słońca, a wieczorem z tarasu obejrzysz pokaz światło i dźwięk. Większość hoteli z widokiem leży kilka minut spacerem od płaskowyżu. Oto trzy sprawdzone propozycje na różne budżety.
💰 Pyramids High View Inn
Niedrogi obiekt w Gizie, położony w zabudowie tuż przy płaskowyżu, skąd do piramid dojdziesz pieszo. Największym atutem jest taras z widokiem na piramidy, idealny na poranną kawę i wieczorny pokaz światło i dźwięk. Pokoje są proste, ale klimatyzowane, a na miejscu działa restauracja i całodobowa recepcja. To dobry wybór, jeśli chcesz wydać jak najmniej i spędzić przy piramidach jak najwięcej czasu.
🏨 Pyramids Gardens Hotel
Trzygwiazdkowy hotel w okolicy płaskowyżu, z którego niektórych pokoi widać piramidy. Pokoje mają prywatne balkony, klimatyzację i własne łazienki, a goście mogą korzystać z tarasu. Hotel oferuje bezpłatny parking i całodobową recepcję, co ułatwia wczesny wyjazd na zwiedzanie. Sprawdzi się, jeśli szukasz wygodnej bazy w rozsądnej cenie na dwa dni zwiedzania Gizy i Kairu.
💎 Pyramids View Top
Czterogwiazdkowy obiekt w Gizie z tarasem, barem i widokiem na płaskowyż. Każdy pokój ma balkon, klimatyzację i sejf, a na miejscu działa restauracja. Hotel organizuje transfer z lotniska, co bardzo ułatwia przyjazd do Kairu po zmroku. To propozycja dla osób, które chcą odrobiny komfortu i kolacji z piramidami w tle.
Najczęstsze pytania o piramidy w Gizie
Ile lat mają piramidy w Gizie?
Piramidy w Gizie mają około 4500 lat. Najstarsza, Piramida Cheopsa, powstała ok. 2560 roku p.n.e., a pozostałe dwie wielkie piramidy w ciągu kolejnych kilkudziesięciu lat. Najstarsza piramida w Egipcie, schodkowa piramida Dżesera w Sakkarze, jest jeszcze o mniej więcej sto lat starsza.
Ile jest piramid w Gizie?
Na płaskowyżu stoją trzy wielkie piramidy - Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa. Obok nich znajduje się sześć mniejszych piramid królowych, więc razem jest ich dziewięć. Do tego dochodzą setki mastab, świątynie grobowe i Wielki Sfinks.
Która piramida jest wyższa - Cheopsa czy Chefrena?
Wyższa jest Piramida Cheopsa, która ma dziś ok. 138,5 m, podczas gdy Piramida Chefrena mierzy ok. 136 m. Chefren często wydaje się wyższy, bo stoi na wyższym fragmencie płaskowyżu i zachował fragment okładziny na szczycie.
Czy można wejść do środka piramidy?
Tak, do Wielkiej Piramidy można wejść na osobny bilet. Piramidy Chefrena i Mykerinosa są udostępniane na zmianę, więc zwykle otwarta jest tylko jedna z nich. Korytarze są wąskie, niskie i strome, a w środku jest gorąco. Nie polecam tej atrakcji osobom z klaustrofobią ani problemami z kolanami.
Jak długo jedzie się z Hurghady do piramid?
Autobusem jedzie się z Hurghady do Gizy ok. 6-7 godzin w jedną stronę, bo trasa liczy ok. 450 km. Jednodniowe wycieczki wyjeżdżają w nocy i wracają późnym wieczorem. Szybszą opcją jest przelot do Kairu, który skraca drogę do ok. godziny.
Czy warto jechać na piramidy z Hurghady tylko na jeden dzień?
Tak, jeśli to Twoja jedyna okazja, żeby zobaczyć piramidy na własne oczy. Trzeba jednak liczyć się z bardzo długim dniem w autokarze i krótkim czasem na płaskowyżu. Jeśli możesz, zostań w Gizie na noc i dołóż wizytę w Wielkim Muzeum Egipskim.
