Pięćset lat temu z tego portu wypływał cukier, który słodził stoły europejskich dworów. Dziś wypływają stąd łodzie na spotkanie z delfinami.
Funchal to stolica Madery i największe miasto wyspy, rozłożone amfiteatralnie na zboczach gór, które opadają prosto do Atlantyku. Ma ponad 100 tysięcy mieszkańców, a mimo to zachowało klimat kameralnego portu. Rano możesz pić kawę na brukowanej starówce, w południe wjechać kolejką linową nad dachy miasta, a wieczorem zjeść espetadę z widokiem na zatokę. W tym artykule znajdziesz najważniejsze atrakcje Funchal, praktyczne wskazówki i odpowiedź na pytanie, dlaczego to najlepsza baza wypadowa do poznawania całej Madery.
Nazwa miasta pochodzi od kopru włoskiego (po portugalsku funcho), który porastał wybrzeże, gdy w XV wieku przypłynęli tu żeglarze João Gonçalvesa Zarco. Bogactwo przyniosła wyspie trzcina cukrowa, a później słynne wino maderskie, które trafiało na stoły w Londynie i Nowym Jorku. Ślady tych czasów zobaczysz w kamienicach, kościołach i starych piwnicach winnych w centrum miasta.
Hotele w Funchal
💰 Hotel Orquidea - Prosty i czysty hotel kilka minut od katedry.
🏨 Castanheiro Boutique Hotel - Butikowy hotel z basenem na dachu tuż za katedrą.
💎 Barceló Funchal Oldtown - Nowoczesny hotel przy Starym Mieście z basenem na dachu.
Funchal - co zobaczyć w stolicy Madery?
Największe atrakcje Funchal da się podzielić na trzy grupy. Pierwsza to centrum i stare miasto: katedra, targ, promenada i forty nad oceanem. Druga to wzgórze Monte z ogrodami i zjazdem na wiklinowych sankach. Trzecia to ogrody i punkty widokowe, z których zobaczysz całą zatokę. Wszystkie te miejsca leżą blisko siebie, a między dolną a górną częścią miasta kursują kolejki linowe i autobusy miejskie.
Jeśli masz mało czasu, w jeden dzień obejdziesz centrum Funchal, zjedziesz z Monte sankami i zajrzysz na targ. Dwa dni pozwolą Ci spokojnie zwiedzić ogrody, winiarnie i muzea. Resztę pobytu warto przeznaczyć na wycieczki po wyspie.
Stare miasto i Rua de Santa Maria
Zona Velha (tłum. Stare Miasto) to najstarsza część Funchal, położona na wschód od centrum, tuż przy wybrzeżu. Jej osią jest Rua de Santa Maria, najstarsza ulica miasta, wąska, brukowana i pełna klimatycznych restauracji. W 2010 roku ruszył tu projekt Arte de Portas Abertas (tłum. Sztuka Otwartych Drzwi): lokalni artyści pomalowali drzwi opuszczonych sklepów i domów. Dziś Stare Miasto to galeria pod gołym niebem i jedno z najlepszych miejsc do zrobienia fantastycznych zdjęć.
Na końcu ulicy stoi Capela do Corpo Santo, niewielka kaplica rybaków z XV wieku, a dalej, na wybrzeżu starego miasta, żółty Forte de São Tiago z początku XVII wieku. Z murów fortu zobaczysz plażę Barreirinha i ocean. Jeśli chcesz poznać historię dzielnicy z przewodnikiem, wybierz spacer po Starym Mieście, który pokaże Ci najciekawsze zaułki, kaplice i miejsca związane z dawnymi rybakami.
Katedra Sé i centrum Funchal
W samym centrum miasta znajduje się katedra Sé, jedna z najstarszych katedr zbudowanych przez Portugalczyków poza kontynentem. Konsekrowano ją w 1514 roku. Z zewnątrz jest skromna, z fasadą z białego tynku i ciemnego wulkanicznego kamienia, ale w środku czeka niespodzianka: drewniany strop z cedru, bogato rzeźbiony i inkrustowany kością słoniową. Obok mieści się Muzeum Sztuki Sakralnej z flamandzkimi obrazami, które kupcy przywozili na Maderę w zamian za cukier.
Od katedry w stronę oceanu prowadzi Avenida Arriaga, główna ulica centrum stolicy. Przy niej stoi Palácio de São Lourenço, najstarsza forteca w mieście, oraz Blandy’s Wine Lodge, jedna z najbardziej znanych winiarni na wyspie, urządzona w dawnym klasztorze franciszkanów. Kilka kroków dalej znajdziesz Park Miejski (Jardim Municipal), w którym między egzotycznymi drzewami odpoczywają mieszkańcy. W centrum warto też zajrzeć do ratusza miejskiego na placu Praça do Município z czarno-białym brukiem.
Mercado dos Lavradores, czyli targ rolników
Mercado dos Lavradores (tłum. Targ Rolników) to zabytkowy piętrowy targ otwarty w 1940 roku w budynku w stylu art déco. Już przy głównym wejściu przywitają Cię wspaniałe płytki azulejos z rysunkami sprzedawców. Na dziedzińcu kupisz kwiaty, warzywa i egzotyczne owoce, między innymi marakuje w kilku odmianach, anony i owoce monstery. W hali rybnej zobaczysz espadę, czyli czarną rybę z głębin, która jest symbolem kuchni maderskiej.
Targ najlepiej odwiedzić rano w piątek lub sobotę, gdy jest najwięcej stoisk. Przed degustacją owoców zapytaj o cenę za kilogram, bo sprzedawcy przy wejściu potrafią mocno ją zawyżyć. Szczególnym wydarzeniem jest Noite do Mercado, nocny jarmark 23 grudnia, kiedy targ zamienia się w świąteczną imprezę dla całego miasta.
Promenada, przystań i Muzeum CR7
Nadmorska promenada łączy port z dzielnicą hotelową Lido. To najlepsze miejsce na spacer o zachodzie słońca, kiedy zatokę Funchal podświetla złote światło, a w marinie kołyszą się jachty. Przy promenadzie znajduje się muzeum Cristiano Ronaldo, który urodził się w Funchal w 1985 roku. W muzeum zobaczysz trofea, w tym Złote Piłki, oraz interaktywne eksponaty dla kibiców.
Z przystani wypływają rejsy z obserwacją delfinów i waleni. Wody wokół Madery to jedno z najlepszych miejsc w Europie na spotkanie z tymi zwierzętami, a szansa na ich zobaczenie jest wysoka przez cały rok. Na rejs warto zarezerwować miejsce z wyprzedzeniem, zwłaszcza w sezonie.
Monte - kolejką linową nad dachy miasta
Dzielnica Monte leży na górskim zboczu, około 550 metrów nad poziomem morza. Najprzyjemniej dotrzesz tu kolejką linową Teleférico do Funchal, która od 2000 roku łączy Stare Miasto z Monte. Przejażdżka kolejką linową trwa około 15 minut i pokazuje malowniczy widok na port, dachy i ocean. Na górze odwiedź kościół Nossa Senhora do Monte, w którym pochowany jest Karol I Habsburg, ostatni cesarz Austrii, zmarły na Maderze w 1922 roku.
Ogród Monte Palace
Ogród Monte Palace (Monte Palace Tropical Garden) to jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji Funchal. Na ponad 70 tysiącach metrów kwadratowych znajdziesz egzotyczne rośliny z całego świata, japońskie stawy z karpiami koi, pagody i wspaniałe płytki azulejos opowiadające historię Portugalii. W budynku pałacu działa muzeum z kolekcją minerałów i rzeźb afrykańskich. Zaplanuj tu co najmniej dwie godziny, bo ogród jest rozległy, a ścieżki prowadzą w górę i w dół.
Zjazd wiklinowymi sankami
Z Monte do dolnej części miasta możesz zjechać kolejką linową albo w sposób, z którego Madera słynie od XIX wieku: wiklinowymi sankami na drewnianych płozach. Sterują nimi carreiros, czyli mężczyźni w białych strojach i słomkowych kapeluszach, którzy hamują podeszwami butów. Zjazd po krętej ulicy trwa około 10 minut i kończy się w dzielnicy Livramento, skąd do centrum dojedziesz taksówką lub autobusem. To jedna z najbardziej kultowych atrakcji wyspy, więc w sezonie ustawiają się do niej kolejki.
Ogród botaniczny i inne ogrody Funchal
Madera nazywana jest pływającym ogrodem, a Funchal to jego stolica. Ogród Botaniczny (Jardim Botânico da Madeira) zajmuje dawną posiadłość Quinta do Bom Sucesso na zboczu nad miastem. Zobaczysz tu ponad 2 tysiące gatunków roślin: rośliny endemiczne Madery, sukulenty, palmy i słynne kwietne dywany ułożone w geometryczne wzory. Z tarasów rozciągają się piękne widoki na zatokę Funchal.
Do ogrodu botanicznego dojedziesz drugą kolejką linową z Monte, więc łatwo połączysz oba miejsca w jedno popołudnie. Miłośnicy kwiatów powinni zajrzeć też do Quinta do Palheiro Ferreiro, nazywanej Blandy’s Garden, z kameliami i angielskim parkiem, oraz do Jardim Orquídea z kolekcją storczyków.
Wino maderskie i najbardziej znane winiarnie
Wino maderskie to wzmacniane wino, które dojrzewa w wysokiej temperaturze, przez co jest wyjątkowo trwałe. Butelki sprzed stu lat wciąż nadają się do picia. W centrum stolicy działa kilka historycznych piwnic, w których poznasz cztery główne szczepy: Sercial, Verdelho, Bual i Malvasia, od wytrawnego po słodki.
Najpopularniejsza jest Blandy’s Wine Lodge przy Avenida Arriaga, a wśród mniejszych winiarni wyróżnia się rodzinna H.M. Borges, działająca od 1877 roku. Zwiedzanie z przewodnikiem kończy się degustacją, więc to świetny pomysł na deszczowe popołudnie.
Punkty widokowe w Funchal i okolicy
Funchal leży w naturalnym amfiteatrze, więc punktów widokowych tu nie brakuje. Najpopularniejszy jest Pico dos Barcelos na zachodnich wzgórzach, skąd zobaczysz całe miasto, port i ocean. Ładna panorama roztacza się też z Fortaleza do Pico, XVII-wiecznej fortecy strzegącej stolicę wyspy od strony gór.
Kilkanaście kilometrów na zachód od miasta leży Cabo Girão, jeden z najwyższych klifów w Europie, z przeszkloną platformą zawieszoną około 580 metrów nad oceanem. Po drodze zatrzymaj się w rybackiej wiosce Câmara de Lobos, którą malował Winston Churchill. Oba miejsca to idealny cel na krótki wypad po południu, najlepiej o zachodzie słońca.
Dlaczego Funchal jako baza wypadowa na Maderę?
Funchal to najlepsza baza do zwiedzania całej Madery. Leży w środkowej części południowego wybrzeża, więc do większości atrakcji dojedziesz w godzinę lub krócej. Z miasta odjeżdżają autobusy na całą wyspę, a z przystani wypływają rejsy i prom na Porto Santo. W stolicy masz też największy wybór hoteli, restauracji i wypożyczalni samochodów.
Z Funchal w jeden dzień zwiedzisz Dolinę Zakonnic (Curral das Freiras) ukrytą między szczytami, a o świcie wjedziesz na Pico do Arieiro (1818 m n.p.m.), skąd prowadzi szlak na najwyższy szczyt wyspy, Pico Ruivo. Na zachodzie czekają naturalne baseny w Porto Moniz i mglisty las Fanal, a na wschodzie półwysep São Lourenço i kolorowe domki w Santanie. Najwięcej swobody daje wynajem samochodu, ale drogi są kręte i strome, więc jeśli nie lubisz górskiej jazdy, wybierz wycieczki zorganizowane z odbiorem z hotelu.
Jeśli planujesz dłuższy pobyt, Madera i jej stolica to też świetny przystanek w drodze do Lizbony albo na Azory. Więcej pomysłów na wycieczki znajdziesz w artykule o całej Maderze.
Co zjeść w Funchal?
Kuchnia maderska to połączenie owoców morza, mięsa z grilla i tropikalnych owoców. Spróbuj espetady, czyli wołowiny nadziewanej na gałązki wawrzynu i pieczonej nad ogniem. Lokalnym klasykiem jest też espada com banana, czyli czarna ryba z głębin podawana z bananem. Na przystawkę zamów lapas, czyli grillowane skorupiaki z masłem czosnkowym, i bolo do caco, ciepły maderski chlebek z masłem czosnkowym.
Do kolacji obowiązkowo poncha, tradycyjny maderski napój z rumu z trzciny cukrowej, miodu i soku z cytryny. Najlepiej smakuje w małych barach w Câmara de Lobos. Klimatyczne restauracje z owocami morza znajdziesz na Rua de Santa Maria w Starym Mieście, a lokalne produkty kupisz na targu.
Jak dojechać z lotniska i poruszać się po Funchal?
Lotnisko Madery imienia Cristiano Ronaldo leży w Santa Cruz, około 20 km od centrum Funchal. Do miasta dojedziesz autobusem Aerobus, taksówką albo samochodem z wypożyczalni na lotnisku. Przejazd zajmuje około 25-30 minut.
Centrum i Stare Miasto zwiedzisz pieszo, ale Funchal jest bardzo strome. Do wyżej położonych dzielnic dojedziesz autobusami miejskimi Horários do Funchal, kolejkami linowymi albo taksówką. Na wycieczki po wyspie najlepiej wynająć auto albo skorzystać z wycieczek zorganizowanych z odbiorem z hotelu.
Kiedy jechać do Funchal?
Funchal to kierunek na cały rok. Zimą temperatura w dzień wynosi zwykle 19-20°C, a latem 25-27°C, więc nigdy nie jest tu ani bardzo zimno, ani upalnie. Najwięcej słońca jest od maja do września, a zimą częściej pada, zwłaszcza w górach.
Dwa terminy są wyjątkowe. Wiosną, kilka tygodni po Wielkanocy, odbywa się Festa da Flor (Święto Kwiatów) z paradą udekorowanych platform i kwiatowymi dywanami na ulicach. Z kolei sylwester w Funchal słynie z jednego z największych pokazów fajerwerków na świecie. Na oba terminy zarezerwuj nocleg z dużym wyprzedzeniem, bo hotele wyprzedają się kilka miesięcy wcześniej.
Zobacz dostępne noclegi w Funchal
Hotele w Funchal
Wybrałam trzy hotele w historycznym centrum, skąd pieszo dojdziesz do katedry, targu i Starego Miasta.
💰 Hotel Orquidea
Prosty, czysty hotel przy Rua dos Netos, w spokojnej uliczce kilka minut spacerem od katedry Sé i Mercado dos Lavradores. Pokoje są skromne, ale wygodne, a największym atutem jest lokalizacja w sercu stolicy. To dobry wybór dla osób, które większość dnia spędzają na wycieczkach po wyspie i potrzebują wygodnej bazy w rozsądnej cenie. Do przystanków autobusowych i promenady masz kilka minut.
🏨 Castanheiro Boutique Hotel
Butikowy hotel urządzony w kilku odnowionych kamienicach przy Rua do Castanheiro, tuż za katedrą. Wnętrza łączą historyczne detale z eleganckim, nowoczesnym wystrojem. Na dachu czeka taras z basenem i widokiem na miasto i ocean. To świetna propozycja dla par i osób, które chcą mieszkać w centrum, ale w stylowym i spokojnym otoczeniu.
💎 Barceló Funchal Oldtown
Nowoczesny hotel przy Rua da Alfândega, na granicy centrum i Starego Miasta, kilka kroków od promenady. Goście chwalą go za przestronne pokoje, basen na dachu z panoramą zatoki i bar idealny na wieczorny drink. Do stacji kolejki linowej na Monte i restauracji przy Rua de Santa Maria dojdziesz w kilka minut. To propozycja dla osób, które chcą połączyć zwiedzanie z wypoczynkiem przy basenie.
Najczęstsze pytania o Funchal
Ile dni potrzeba na zwiedzanie Funchal?
Na samo miasto wystarczą jeden lub dwa dni. W jeden dzień zobaczysz centrum, targ, Stare Miasto i Monte z sankami, a drugi przeznaczysz na ogrody, winiarnie i punkty widokowe. Cały pobyt na Maderze warto jednak zaplanować na tydzień, żeby z Funchal zrobić wycieczki po wyspie.
Czy Funchal to dobra baza do zwiedzania Madery?
Tak, to najlepsza baza na Maderze. Funchal leży w środkowej części południowego wybrzeża, ma największy wybór hoteli i restauracji, a autobusy i wycieczki zorganizowane wyruszają stąd w każdą część wyspy. Do większości atrakcji dojedziesz w mniej niż godzinę.
Czy w Funchal są plaże?
Tak, choć to nie są szerokie piaszczyste plaże. W mieście znajdziesz kamieniste plaże Barreirinha i Formosa oraz kąpieliska z zejściami do oceanu przy dzielnicy Lido. Po złoty piasek najlepiej popłynąć promem na Porto Santo albo pojechać do sztucznej plaży w Calhecie.
Jak długo trwa zjazd sankami z Monte?
Zjazd wiklinowymi sankami trwa około 10 minut i kończy się w dzielnicy Livramento, około 2 km poniżej Monte. Na górę najwygodniej wjechać kolejką linową ze Starego Miasta. W sezonie przygotuj się na kolejkę, a po zjeździe zaplanuj taksówkę lub autobus do centrum.
Czy w Funchal potrzebny jest samochód?
Do zwiedzania samego miasta samochód nie jest potrzebny, a parkowanie w centrum bywa kłopotliwe. Auto przydaje się na wycieczki po wyspie, na przykład do Porto Moniz, Santany czy na Pico do Arieiro. Jeśli nie chcesz prowadzić po stromych górskich drogach, wybierz wycieczki zorganizowane z odbiorem z hotelu.
