Marmur, który wygląda jak miękka skóra, liście wyrastające z palców nimfy i tylko dwie godziny, żeby to wszystko zobaczyć. Tutaj liczy się każda minuta.
Galeria Borghese to jedno z najważniejszych muzeów sztuki w Rzymie i miejsce, które zachwyca nawet tych, którzy muzeów zwykle unikają. W dawnej letniej willi Borghese zobaczysz rzeźby Berniniego, obrazy Caravaggia, Rafaela Santi i Tycjana oraz słynną Paolinę Borghese dłuta Antonia Canovy. Kolekcja jest kameralna, a do środka wchodzi ograniczona liczba osób. Dzięki temu dzieła oglądasz z bliska, bez przepychania się w tłumie.
W tym artykule dowiesz się, jak zarezerwować bilety i jak zaplanować wizytę, żeby w dwie godziny zobaczyć to, co najważniejsze. Znajdziesz tu też krótką historię rodziny Borghese, listę dzieł, których nie możesz pominąć, i wskazówki, jak dojechać na miejsce.
Hotele blisko Galerii Borghese
💰 Parioli Cube Hotel – Kameralny hotel w dzielnicy Parioli, blisko Villa Borghese.
🏨 The Hoxton, Rome – Modny hotel z bezpłatnymi rowerami, niedaleko Villa Borghese.
💎 Parco dei Principi Grand Hotel & SPA – Luksusowy hotel ze spa tuż przy parku Villa Borghese.
Czym jest Galeria Borghese i gdzie się znajduje?
Galeria Borghese znajduje się w parku Villa Borghese, na północnym skraju historycznego centrum Rzymu. Jej oficjalna nazwa to Museo e Galleria Borghese (tłum. Muzeum i Galeria Borghese). Mieści się w eleganckim pałacu zwanym Casino Borghese (tłum. letnia rezydencja Borghese), który stoi wśród ogrodów, fontann i alejek pełnych pinii. Ze wzgórza Pincio i spod Schodów Hiszpańskich dojdziesz tu spacerem przez park.
Budynek od samego początku projektowano jako miejsce do prezentowania sztuki, a nie do mieszkania. Kardynał Scipione Borghese przyjmował tu gości, urządzał przyjęcia i chwalił się swoimi zbiorami. Dziś to państwowe muzeum, a dzieła sztuki wciąż stoją w salach, dla których je kiedyś kupowano. Sufity zdobią barokowe freski, a ściany kolorowy marmur i złocone sztukaterie. Dlatego podziwiasz tu nie tylko pojedyncze obrazy i rzeźby, ale całe wnętrza.
Zbiory rozłożono na dwóch piętrach. Na parterze króluje rzeźba: antyczne posągi, mozaiki i najsłynniejsze prace Berniniego. Na piętrze mieści się pinakoteka (tłum. galeria malarstwa) z obrazami mistrzów od renesansu po barok. Muzeum ma około 20 sal, więc spokojnie obejdziesz je w wyznaczonym czasie.
Rodzina Borghese i historia kolekcji
Rodzina Borghese pochodziła ze Sieny, a do Rzymu przeniosła się w XVI wieku. Prawdziwą potęgę zyskała w 1605 roku, gdy Camillo Borghese został papieżem jako Paweł V. Zgodnie ze zwyczajem tamtych czasów papież szybko wyniósł krewnych na najwyższe stanowiska. Najwięcej zyskał na tym jego siostrzeniec, Scipione Caffarelli, który przyjął nazwisko Borghese.
Kardynał Scipione Borghese – kolekcjoner bez skrupułów
Kardynał Scipione Borghese (1577-1633) był jednym z najbogatszych ludzi w Rzymie i jednym z pierwszych mecenasów młodego Gian Lorenzo Berniniego. Kolekcja Galerii Borghese powstała w XVII wieku właśnie dzięki niemu. To on zamówił u artysty rzeźby, które dziś są największą dumą galerii. Kolekcjonował też obrazy Caravaggia, choć malarz miał opinię awanturnika.
W zdobywaniu dzieł kardynał nie przebierał w środkach. Kazał na przykład skonfiskować ponad sto obrazów malarzowi Giuseppe Cesariemu, zwanemu Cavalier d’Arpino. Z kolei „Złożenie do grobu” Rafaela potajemnie wywieziono nocą z kościoła w Perugii. Willę dla kardynała zaczęto budować na początku XVII wieku według projektu Flaminia Ponzio, a prace dokończył flamandzki architekt Giovanni Vasanzio. Wokół powstały ogrody, które dziś tworzą jeden z największych parków w Wiecznym Mieście.
Napoleon, Paolina i książę Camillo Borghese
Na początku XIX wieku kolekcja Borghese poniosła ogromną stratę. Książę Camillo Borghese ożenił się z Paoliną Bonaparte, siostrą Napoleona. Cesarz zmusił szwagra do sprzedaży dużej części antycznych rzeźb. Umowę zawarto w 1807 roku, a kilkaset dzieł trafiło do Paryża. Wśród nich były słynny Gladiator Borghese i Hermafrodyta Borghese, które do dziś możesz oglądać w Luwrze.
Pamiątką po tym małżeństwie jest za to jedno z najpiękniejszych dzieł kolekcji Borghese. To marmurowa rzeźba Paoliny Borghese, którą wykonał Antonio Canova. Więcej o niej przeczytasz w dalszej części artykułu.
Od prywatnej willi do muzeum państwowego
Pod koniec XIX wieku rodzina Borghese popadła w kłopoty finansowe. W 1902 roku państwo włoskie kupiło willę, park i zbiory. Od tego czasu Galeria Borghese jest muzeum publicznym, a ogrody otwartym parkiem miejskim. W latach 80. i 90. XX wieku budynek przeszedł długi remont, a galerię otwarto ponownie w 1997 roku. Dziś liczba osób w salach jest ściśle limitowana, co chroni dzieła i sprawia, że zwiedza się tu wyjątkowo komfortowo.
Najważniejsze dzieła w Galerii Borghese
Kolekcja nie jest ogromna, ale niemal każda sala kryje dzieło znane z podręczników historii sztuki. Jeśli masz mało czasu, skup się na rzeźbach Berniniego, Paolinie Canovy i obrazach Caravaggia. To trzy punkty, dla których większość gości kupuje bilet.
Rzeźby Berniniego – Apollo i Dafne, Porwanie Prozerpiny i Dawid
Gian Lorenzo Bernini miał zaledwie dwadzieścia kilka lat, gdy tworzył dla kardynała Scipione swoje najsłynniejsze rzeźby. „Apollo i Dafne” pokazuje moment, w którym uciekająca nimfa zamienia się w drzewo laurowe. Z jej palców wyrastają liście, a stopy zapuszczają korzenie. Rzeźba ma prawie 2,5 metra wysokości. Obejdź ją dookoła powoli, bo z każdej strony opowiada historię inaczej.
W „Porwaniu Prozerpiny” zwróć uwagę na dłoń Plutona wbijającą się w udo dziewczyny. Twardy kamień wygląda tu jak żywe, miękkie ciało. Z kolei „Dawid” to młody wojownik uchwycony w chwili rzutu kamieniem z procy. Jego zaciśnięte usta i zmarszczone czoło to podobno autoportret samego Berniniego. W galerii zobaczysz też wcześniejszą grupę „Eneasz, Anchizes i Askaniusz” oraz dwa popiersia kardynała Scipione.
Paolina Borghese jako Wenus Zwycięska
Paolina Borghese pozowała Antoniu Canovie półnaga, co w tamtych czasach wywołało skandal. Rzeźba przedstawia ją jako Wenus Zwycięską, leżącą na sofie z jabłkiem w dłoni. Canova tak wypolerował marmur, że skóra wydaje się ciepła i gładka. Książę Camillo podobno trzymał dzieło pod kluczem i rzadko komukolwiek je pokazywał. Dziś to jedna z najczęściej fotografowanych rzeźb w Rzymie.
Obrazy Caravaggia
Galeria Borghese ma jedną z największych kolekcji obrazów Caravaggia na świecie. Zobaczysz tu sześć jego płócien, w tym wczesne dzieła „Chłopiec z koszem owoców” i „Chory Bachus”. Ten drugi to prawdopodobnie autoportret młodego, wychudzonego malarza. Obok wiszą „Madonna dei Palafrenieri” (tłum. Madonna papieskich stajennych), „Święty Hieronim” i „Jan Chrzciciel”.
Najmocniej działa jednak „Dawid z głową Goliata”. Odcięta głowa olbrzyma to autoportret Caravaggia, namalowany w czasie, gdy artysta uciekał przed wyrokiem śmierci. Obraz był prawdopodobnie prośbą o ułaskawienie skierowaną do papieskiego dworu. Jeśli lubisz tego malarza, zajrzyj też do Palazzo Barberini, gdzie wisi jego słynna „Judyta odcinająca głowę Holofernesowi”.
Rafael Santi, Tycjan, Correggio i Botticelli
W pinakotece na piętrze czekają arcydzieła renesansu. Rafael Santi jest tu reprezentowany przez „Złożenie do grobu” oraz delikatny portret „Dama z jednorożcem”. Tycjan jest autorem płótna „Miłość niebiańska i miłość ziemska”, jednego z najbardziej zagadkowych obrazów epoki. Dwie kobiety, ubrana i naga, siedzą przy antycznym sarkofagu, a historycy sztuki do dziś spierają się o znaczenie tej sceny.
Odszukaj też „Danae” Correggia i okrągły obraz Sandra Botticellego „Madonna z Dzieciątkiem, św. Janem i aniołami”. W salach wiszą również prace Antonella da Messiny, Lucasa Cranacha, Rubensa i Domenichina. Idąc od obrazu do obrazu, nie zapominaj o sufitach. Barokowe freski w wielu salach są równie efektowne jak dzieła na ścianach.
Bilety do Galerii Borghese – rezerwacja z wyprzedzeniem
Do Galerii Borghese nie wejdziesz bez rezerwacji. Wcześniejsza rezerwacja na konkretną godzinę obowiązuje każdego zwiedzającego. Wejścia odbywają się co godzinę, a w galerii może przebywać jednocześnie ograniczona liczba osób. W sezonie, od wiosny do jesieni, najpopularniejsze godziny znikają na wiele dni przed terminem.
Jak kupić bilety do Galerii Borghese?
Bilety do Galerii Borghese najwygodniej kupisz online z wyprzedzeniem, od razu wybierając dzień i godzinę wejścia. Możesz postawić na sam bilet wstępu, bilet z audioprzewodnikiem albo zwiedzanie z przewodnikiem w małej grupie. W kalendarzu sprawdzisz dostępne terminy i zarezerwujesz miejsce w kilka minut. Rezerwując wcześniej, masz pewność, że wejdziesz o wybranej porze.
Zwiedzanie z przewodnikiem czy samodzielnie?
W dwie godziny zobaczysz sporo, ale bez wiedzy o dziełach łatwo przejść obok najciekawszych szczegółów. Jeśli nie znasz dobrze historii sztuki, weź audioprzewodnik albo wybierz wycieczkę z przewodnikiem. Przewodnik pokaże Ci ukryte detale rzeźb Berniniego i opowie historie, których nie znajdziesz na tabliczkach. Samodzielne zwiedzanie sprawdzi się, jeśli wolisz własne tempo i przygotujesz się wcześniej.
Godziny otwarcia i czas zwiedzania
Galeria Borghese jest otwarta od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00-19:00. W poniedziałki muzeum jest zamknięte, podobnie jak 25 grudnia i 1 stycznia. Ostatnie wejście jest o 17:45. Każda tura trwa dwie godziny, tylko ostatnia jest nieco krótsza.
Najspokojniej bywa zwykle przy pierwszym porannym wejściu i późnym popołudniem. Pamiętaj, że przy ostatnim wejściu zostaje Ci mniej czasu na zwiedzanie. Jeśli planujesz cały dzień w tej części miasta, połącz wizytę ze spacerem po parku.
Jak zaplanować zwiedzanie Galerii Borghese?
Przyjdź około 30 minut przed wyznaczoną godziną. W tym czasie spokojnie odbierzesz bilet i zostawisz rzeczy w szatni. Spóźnienie oznacza stratę cennych minut w salach. Do środka wniesiesz tylko małą torebkę lub saszetkę o wymiarach do 21 x 15 cm. Plecaki i większe torby musisz zostawić w szatni. Zdjęcia możesz robić bez lampy błyskowej, ale statywy i kijki do selfie zostaw w hotelu.
Na początku każdej tury najwięcej osób kieruje się do sal na parterze. Możesz więc od razu wejść na piętro do pinakoteki i wrócić do rzeźb Berniniego w drugiej części wizyty. Wtedy przy Apollu i Dafne będzie już luźniej.
Zaplanuj też czas po wyjściu z muzeum. Park to idealne miejsce na odpoczynek, a stąd niedaleko na inne najważniejsze atrakcje miasta, takie jak Schody Hiszpańskie czy Fontanna di Trevi. Jeśli interesuje Cię sztuka, dopisz do planu Muzea Kapitolińskie albo Muzeum Narodowe w Rzymie.
Jak dojechać do Galerii Borghese?
Najprzyjemniej dojdziesz tu pieszo przez park. Ze stacji metra Spagna (linia A) przy Schodach Hiszpańskich spacer zajmie około 15-20 minut. Możesz też wyjść ze stacji Flaminio i przejść przez Piazza del Popolo (tłum. Plac Ludowy) na wzgórze Pincio. Roztacza się z niego jeden z najpiękniejszych widoków na miasto. Dojście pieszo z Placu Popolo zajmie około 30 minut.
Jeśli wolisz autobus, najbliższy przystanek to Pinciana/Museo Borghese. Ze stacji Termini dojedziesz tu bezpośrednio autobusem nr 910 lub 92. Taksówka z centrum zatrzyma się tuż przy wejściu, na Piazzale Scipione Borghese 5.
Villa Borghese – park wokół galerii
Villa Borghese to jeden z największych parków w Rzymie i zielone płuca miasta. Ogrody kryją sztuczne jeziorko ze świątynią Eskulapa, gdzie wypożyczysz łódkę, oraz taras widokowy na wzgórzu Pincio. W parku jest też ogród zoologiczny Bioparco i kilka mniejszych muzeów, w tym Galleria Nazionale d’Arte Moderna (tłum. Narodowa Galeria Sztuki Nowoczesnej).
Po dwóch godzinach wśród arcydzieł dobrze zrobi Ci spacer w cieniu pinii. Możesz wypożyczyć rower, rikszę lub melexa i objechać park w godzinę. To także świetne miejsce na piknik z widokiem na dachy Wiecznego Miasta.
Czy warto odwiedzić Galerię Borghese?
Zdecydowanie tak, jeśli choć trochę interesuje Cię sztuka. To obowiązkowy punkt zwiedzania Rzymu dla miłośników sztuki i jedno z tych muzeów, które zostają w pamięci na długo. Dzięki limitowi wejść rzeźby Berniniego oglądasz z odległości kilku kroków, a nie zza pleców tłumu. W porównaniu z Muzeami Watykańskimi czy florencką Galerią Uffizi zwiedzanie jest spokojniejsze i mniej męczące.
Pamiętaj tylko, że galerii nie da się odwiedzić spontanicznie. Kup bilet wstępu od razu, gdy znasz daty wyjazdu. Zarezerwuj też nocleg z wyprzedzeniem, bo Rzym przez większą część roku przyciąga tłumy.
Zobacz dostępne noclegi w Rzymie
Informacje praktyczne
- Bilety wstępu do Galerii Borghese najlepiej kupić z wyprzedzeniem. Unikniesz wówczas stania w długiej kolejce oraz ominie Cię ryzyko, że wszystkie bilety zostały wyprzedane.
- Adres: Piazzale Scipione Borghese 5, 00197 Roma, Włochy
- Kup bilety na GetYourGuide
Hotele blisko Galerii Borghese
Galeria Borghese leży w parku Villa Borghese, na granicy eleganckiej dzielnicy Parioli. To zielona i spokojna okolica, a do historycznego centrum dojedziesz stąd szybko. Oto trzy sprawdzone propozycje na różne budżety.
💰 Parioli Cube Hotel
💰 Parioli Cube Hotel – Kameralny hotel w eleganckiej dzielnicy Parioli, około 3 km od Schodów Hiszpańskich. Parioli graniczy z parkiem Villa Borghese, więc do galerii masz stąd niedaleko. Pokoje są nowoczesne i klimatyzowane, wieczorem odpoczniesz na tarasie z barem, a recepcja działa całą dobę. To dobry wybór, jeśli szukasz rozsądnej ceny w spokojnej, zielonej części miasta.
🏨 The Hoxton, Rome
🏨 The Hoxton, Rome – Czterogwiazdkowy hotel około 800 metrów od ogrodów Villa Borghese. Na miejscu znajdziesz restaurację, bar i taras, a rowery wypożyczysz bezpłatnie, co przyda się na przejażdżkę po parku. Klimatyzowane pokoje mają czajnik i lodówkę, a recepcja działa całą dobę. To świetna opcja, jeśli lubisz designerskie wnętrza i miejski klimat.
💎 Parco dei Principi Grand Hotel & SPA
💎 Parco dei Principi Grand Hotel & SPA – Pięciogwiazdkowy hotel zaprojektowany przez Gio Pontiego, tuż obok parku Villa Borghese. Z wyższych pięter roztaczają się panoramiczne widoki na Rzym i zieleń parku. Goście mają bezpłatny dostęp do spa i dwóch basenów, co latem jest ogromnym atutem. To miejsce dla tych, którzy chcą połączyć zwiedzanie z luksusowym wypoczynkiem.
