Rano kawa pod arkadami królewskiej stolicy, po południu kieliszek wina wśród winnic, a na koniec tygodnia rejs po alpejskim jeziorze. Brzmi jak trzy różne wakacje? Tutaj zmieścisz je w jednej podróży.
Piemont to region, w którym Włochy pokazują swoje mniej pocztówkowe, ale równie zachwycające oblicze. Zamiast tłumów z selfie kijami czekają na Ciebie barokowe pałace Sabaudów, łagodne wzgórza obsadzone winoroślą i lazurowe jeziora u podnóża Alp. To także kraina białych trufli, Barolo i czekolady, w której jedzenie traktuje się z niemal religijną powagą.
W tym artykule znajdziesz gotowy plan na 7 dni: od Turynu, przez wzgórza Langhe i Monferrato, aż po Jezioro Orta i Lago Maggiore. Dowiesz się też, gdzie leży Piemont, jakie miasta warto odwiedzić, kiedy jechać i co koniecznie zjeść. Na końcu czekają propozycje hoteli w sercu krainy wina.
Hotele w Piemoncie
💰 Hotel Medea - Wygodny hotel z ogrodem i bezpłatnym parkingiem na obrzeżach Alby.
🏨 Hotel Calissano - Elegancki hotel 10 minut spacerem od starego miasta Alby.
💎 Hotel Giacomo Morra Alba - Butikowy hotel w samym sercu Alby, stolicy białych trufli.
Piemont - co to za region i gdzie leży?
Piemont (po włosku Piemonte) leży w północno-zachodniej części Włoch. Od zachodu i północy graniczy z Francją i Szwajcarią, a od wschodu i południa z Lombardią, Emilią-Romanią, Ligurią i Doliną Aosty. Z powierzchnią ponad 25 tys. km² jest drugim co do wielkości regionem kraju, tuż po Sycylii. Zamieszkuje go ok. 4,3 mln osób.
Nazwa regionu pochodzi od łacińskiego „ad pedem montium”, czyli „u podnóża gór”. Trudno o trafniejszy opis. Alpy otaczają Piemont z trzech stron, a masyw Monte Rosa przekracza tu 4500 m n.p.m. Na stokach Monviso bierze początek Pad, najdłuższa rzeka Włoch. Na południu krajobraz łagodnieje i zamienia się w pofałdowane wzgórza pokryte winnicami.
W skład regionu wchodzi 8 prowincji: Turyn (jako miasto metropolitalne), Alessandria, Asti, Biella, Cuneo, Novara, Verbano-Cusio-Ossola i Vercelli. Piemont ma aż trzy wpisy na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO: rezydencje rodu Sabaudzkiego, krajobraz winnic Langhe-Roero i Monferrato oraz Sacri Monti (tłum. Święte Góry), czyli zespoły kaplic na wzgórzach. Do tego dochodzi przemysłowe miasto Ivrea, związane z marką Olivetti.
Stolica Piemontu i historia regionu
Stolicą Piemontu jest Turyn - czwarte co do wielkości miasto Włoch i dawna siedziba dynastii Sabaudzkiej. Rzymianie założyli tu w I wieku p.n.e. obóz wojskowy, a jego regularny plan ulic widać do dziś. Gdy w 1861 roku powstało zjednoczone Królestwo Włoch, to właśnie Turyn został jego pierwszą stolicą (do 1865 roku). Historia Piemontu to więc w dużej mierze historia całego państwa.
W XX wieku region stał się przemysłowym sercem kraju. W Turynie narodził się Fiat, w Albie firma Ferrero, a w Ivrei maszyny do pisania Olivetti. Z miasteczka Bra wywodzi się z kolei ruch Slow Food, założony w 1986 roku. Piemont słynie dziś zarówno z fabryk i designu, jak i z małych winnic, w których zgodnie z rodzinną tradycją od pokoleń uprawia się te same szczepy winorośli. Coraz ważniejsza staje się też turystyka, zwłaszcza winiarska i kulinarna.
Mapa Piemontu - jak zaplanować trasę?
Gdy spojrzysz na mapę Piemontu, łatwo podzielisz go na trzy strefy. Na zachodzie leży Turyn z królewskimi rezydencjami i dolinami alpejskimi. Na południu rozciągają się winne wzgórza Langhe, Roero i Monferrato z miasteczkami Alba, Barolo i Asti. Na północnym wschodzie czekają jeziora: Orta i Maggiore, tuż przy granicy z Lombardią i Szwajcarią.
Najwygodniej zwiedzać region w kolejności Turyn - Langhe - Monferrato - jeziora. Dzięki temu nie wracasz tą samą drogą, a podróż kończysz niedaleko lotniska Malpensa pod Mediolanem. Wystarczą dwie lub trzy bazy noclegowe: Turyn, Alba i Stresa nad Lago Maggiore. Odległości nie są duże, ale wiejskie drogi wśród winnic potrafią być kręte, więc nie planuj zbyt wielu przejazdów jednego dnia.
Ile dni na Piemont?
Na pierwszą podróż po Piemoncie najlepiej przeznacz 7 dni. To wystarczy, żeby spokojnie poznać Turyn, poświęcić dwa dni winnicom i spędzić czas nad jeziorami. Krótszy pobyt też ma sens, ale wymaga wyboru. Na weekend wybierz Turyn i jednodniowy wypad do Langhe. W 4-5 dni dołożysz Albę, Asti i jedno z jezior.
Jeśli masz więcej czasu, dodaj dzień w Alpach lub w dolinie rzeki Sesia, gdzie zjedziesz pontonem po rwącej wodzie. Miłośnicy wina mogą z kolei zostać dłużej w Langhe i odwiedzać kolejne winiarnie. Piemont nie lubi pośpiechu - najlepiej smakuje powoli, przy długim obiedzie i lampce czerwonego wina.
Piemont w 7 dni - plan podróży dzień po dniu
Poniższy plan zakłada, że przylatujesz do Turynu albo Mediolanu i poruszasz się po regionie samochodem. W samym Turynie auto nie będzie Ci potrzebne. Przydaje się dopiero na wzgórzach Langhe i w drodze nad jeziora, gdzie autobusy kursują rzadko.
Dzień 1 - Turyn: królewskie centrum i Muzeum Egipskie
Pierwszy dzień zacznij na Piazza Castello (tłum. Plac Zamkowy), przy którym stoją Palazzo Madama i Pałac Królewski w Turynie. Wnętrza rezydencji Sabaudów robią ogromne wrażenie: sale tronowe, zbrojownia i ogrody pozwalają poczuć dawny przepych dworu. Tuż obok znajduje się katedra, w której przechowywany jest słynny Całun Turyński. Samą relikwię wystawia się bardzo rzadko, ale w katedrze możesz obejrzeć jej wierną kopię.
Po południu odwiedź Muzeum Egipskie, najstarsze na świecie muzeum poświęcone wyłącznie kulturze starożytnego Egiptu. Jego kolekcja ustępuje tylko zbiorom z Kairu. Zarezerwuj na nie co najmniej 2-3 godziny. Na koniec dnia wjedź windą na szczyt Mole Antonelliana, symbolu Turynu, w którym mieści się Narodowe Muzeum Kina. Z tarasu widokowego zobaczysz całe miasto i ośnieżone szczyty Alp.
Wieczorem przejdź się pod arkadami Via Po. Turyn ma ich ponad 18 km, więc spacerujesz suchą stopą nawet w deszczu. Zajrzyj też do kawiarni na bicerin, czyli warstwowy napój z kawy, gorącej czekolady i śmietanki. Turyn słynie z czekolady od XVIII wieku, a miejscowe kawiarnie wyglądają jak salony z epoki.
Dzień 2 - Turyn i rezydencje Sabaudów
Drugiego dnia wyjedź poza centrum Turynu. Ok. 10 km od miasta leży Pałac Królewski w Venaria Reale, jedna z największych rezydencji królewskich na świecie. Barokowa Galleria Grande zachwyca światłem i bielą, a rozległe ogrody zachęcają do długiego spaceru. Jeśli lubisz takie miejsca, zajrzyj też do Palazzina di Caccia di Stupinigi (tłum. Pawilon Myśliwski w Stupinigi) - to również część dziedzictwa UNESCO.
Po południu wybierz atrakcję według zainteresowań. Fani motoryzacji pojadą do Muzeum Motoryzacji w Turynie, a kawosze do Muzeum Kawy Lavazza. Na zachód słońca wjedź kolejką zębatą na wzgórze Superga. Stoi tam bazylika z grobowcami Sabaudów, a z tarasu rozciąga się widok na Turyn i łańcuch Alp.
Wieczór spędź w dzielnicy Quadrilatero Romano (tłum. Rzymski Czworobok). W wąskich uliczkach dawnego rzymskiego obozu działa mnóstwo barów i restauracji. Nieodłącznym elementem turyńskiego wieczoru jest aperitivo, najlepiej z kieliszkiem vermouthu. Ten aromatyzowany trunek wymyślono właśnie w Turynie pod koniec XVIII wieku.
Dzień 3 - Sacra di San Michele i przejazd do Alby
Rano wyrusz do Sacra di San Michele (tłum. Opactwo św. Michała), ok. 40 km na zachód od Turynu. Średniowieczne opactwo wznosi się na szczycie góry Pirchiriano, na wysokości ok. 960 m n.p.m. To symbol całego Piemontu i jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w regionie. Podobno właśnie ten widok zainspirował Umberto Eco przy pisaniu „Imienia róży”. Strome schody prowadzą do kościoła wykutego częściowo w skale, a z tarasów zobaczysz dolinę Susy aż po Alpy.
Po południu ruszaj na południe, do Alby, która będzie Twoją bazą na kolejne dwa dni. Przejazd zajmuje ok. 1,5 godziny. Wieczorem przejdź się po starym mieście, pełnym średniowiecznych wież i sklepów z truflami. Alba nie jest stolicą regionu, ale to niekwestionowana stolica białych trufli i miejsce narodzin Nutelli - firma Ferrero do dziś ma tu swoją siedzibę.
Jesienią, w czasie Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d’Alba (tłum. Międzynarodowe Targi Białej Trufli z Alby), miasto pęka w szwach. Targi trwają zwykle od października do początku grudnia. Jeśli planujesz przyjazd w tym czasie, zarezerwuj nocleg z dużym wyprzedzeniem.
Dzień 4 - Wzgórza Langhe: Barolo, La Morra i Barbaresco
Ten dzień poświęć winnicom Langhe, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Zacznij od miasteczka Barolo, które dało nazwę jednemu z najsłynniejszych win świata. W zamku Falletti znajduje się interaktywne Muzeum Wina WiMu, a w okolicznych winiarniach spróbujesz Barolo prosto od producenta. To wino ze szczepu nebbiolo, nazywane „królem win i winem królów”.
Stamtąd pojedź do La Morra. Z punktu widokowego przy głównym placu zobaczysz morze winnic, a przy dobrej pogodzie także Alpy. Po drodze zatrzymaj się przy zamku Grinzane Cavour, w którym działa regionalna enoteka. Hrabia Camillo Cavour, jeden z ojców zjednoczenia Włoch, był przez lata burmistrzem tej wioski.
Po południu przenieś się na drugą stronę Alby, do Barbaresco. Miasteczko słynie z eleganckiego czerwonego wina, lżejszego od Barolo, oraz ze średniowiecznej wieży, z której szczytu podziwiasz okoliczne wzgórza. Pamiętaj, że po degustacjach nie powinieneś prowadzić. Wygodniej jest zarezerwować wycieczkę z kierowcą albo degustację z przewodnikiem.
Dzień 5 - Asti i Monferrato
Piątego dnia pojedź do Asti, nazywanego miastem stu wież. Wśród zabytków starego miasta wyróżnia się kilkanaście średniowiecznych wież obronnych, a największe wrażenie robią katedra i Piazza San Secondo. We wrześniu odbywa się tu Palio di Asti, wyścig konny starszy od słynnego Palio w Sienie. Okolice Asti to kraina musującego Asti Spumante i słodkiego, delikatnego Moscato d’Asti.
Po południu odwiedź Canelli, gdzie zobaczysz Cattedrali Sotterranee (tłum. Podziemne Katedry). To kilometry ceglanych piwnic wykutych w zboczu wzgórza, w których od XIX wieku dojrzewają wina musujące. Piwnice również należą do obiektu UNESCO. Wracając, zatrzymaj się w jednym z zamków Monferrato - wiele z nich przyjmuje gości na degustacje.
Dzień 6 - Jezioro Orta
Szóstego dnia przenieś się na północ, nad Jezioro Orta. To mniejszy i spokojniejszy sąsiad Lago Maggiore. Jego serce to miasteczko Orta San Giulio z brukowanymi uliczkami i placem otwartym na wodę. Z nabrzeża w kilka minut dopłyniesz łodzią na Isola San Giulio, wysepkę z romańską bazyliką i klasztorem benedyktynek. Na nabrzeżu nie brakuje kameralnych restauracji z widokiem na wodę.
Wyspę okrąża Via del Silenzio (tłum. Droga Ciszy). Na tabliczkach przy ścieżce przeczytasz krótkie sentencje o ciszy i spokoju, a sam spacer działa jak medytacja. Po powrocie wejdź na wzgórze Sacro Monte di Orta, gdzie 20 kaplic opowiada historię życia św. Franciszka. Zespół należy do obiektów UNESCO, a widok na jezioro z góry zapiera dech w piersiach.
Dzień 7 - Lago Maggiore i Wyspy Boromejskie
Ostatni dzień spędź nad Lago Maggiore (tłum. Jezioro Większe), drugim co do wielkości jeziorem we Włoszech po Jeziorze Garda. Zachodni brzeg należy do Piemontu, a wschodni do Lombardii i Szwajcarii. Bazą jest elegancka Stresa z promenadą i hotelami z epoki belle époque. Stąd odpływają łodzie na Wyspy Boromejskie.
Najsłynniejsza z nich to Isola Bella (tłum. Piękna Wyspa) z barokowym pałacem Borromeo i tarasowymi ogrodami, po których spacerują białe pawie. Na Isola Madre (tłum. Wyspa Matka) czeka ogród botaniczny pełen egzotycznych roślin. Isola dei Pescatori (tłum. Wyspa Rybaków) to z kolei dawna wioska rybacka - zjedz tu obiad z rybą z jeziora. Ze Stresy do lotniska Malpensa dojedziesz w niecałą godzinę, więc łatwo zakończysz podróż.
Inne miasta Piemontu, które warto odwiedzić
Piemont to nie tylko Turyn i Alba. Jeśli masz dodatkowy dzień, rozważ wizytę w jednym z mniej znanych miast regionu. Każde z nich ma swój charakter i zwykle znacznie mniej turystów.
Cuneo leży na południu, u wylotu alpejskich dolin, i zachwyca szerokimi arkadami oraz ogromnym Piazza Galimberti. Niedaleko znajdziesz Saluzzo, jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miasteczek Piemontu, pełne zabytków i dawnych pałaców. Vercelli i Novara leżą wśród pól ryżowych - to stąd pochodzi ryż na aromatyczne risotto. W Novarze zobaczysz bazylikę San Gaudenzio z kopułą zaprojektowaną przez Alessandro Antonelliego, autora turyńskiej Mole.
Biella słynie z produkcji wełny i tkanin dla największych domów mody, a nad miastem wznosi się sanktuarium Oropa. Alessandria kusi potężną cytadelą w kształcie gwiazdy. W Ivrei z kolei odbywa się karnawałowa Battaglia delle Arance (tłum. Bitwa na Pomarańcze), w której mieszkańcy obrzucają się owocami.
Piemont dla aktywnych - Alpy, narty i rafting
Miłośnicy górskich szlaków poczują się tu jak w raju. Park Narodowy Gran Paradiso, który Piemont dzieli z Doliną Aosty, to najstarszy park narodowy we Włoszech. Spotkasz w nim koziorożce alpejskie i kozice, a szlaki prowadzą przez łąki i lodowce. Na zachodzie, w dolinach Monviso, możesz dojść do źródeł Padu.
Zimą Piemont staje się centrum sportów zimowych. Ośrodki Via Lattea (tłum. Droga Mleczna) z Sestriere i Sauze d’Oulx gościły zawody igrzysk olimpijskich w Turynie w 2006 roku. Narciarze wybierają też Monterosa Ski z Alagna Valsesia. Latem dolina Sesii zamienia się w stolicę raftingu i kajakarstwa górskiego. Wzgórza Langhe świetnie nadają się z kolei na wycieczki rowerowe, także na e-rowerze.
Co zjeść w Piemoncie i jakie wino wybrać?
Kuchnia Piemontu jest sycąca, mocno przywiązana do tradycji i oparta na sezonowych produktach. Na początek zamów vitello tonnato, czyli cienkie plastry cielęciny w kremowym sosie tuńczykowym. Potem spróbuj agnolotti del plin, czyli małych pierożków szczypanych palcami, albo tajarin, cienkiego makaronu jajecznego. Jesienią podają go z białą truflą, startą na talerz tuż przy stole. Zimą nie przegap bagna càuda, czyli gorącego sosu z czosnku, anchois i oliwy, w którym macza się warzywa.
Do tego dochodzą grissini, cienkie paluszki chlebowe wymyślone w Turynie, oraz gianduiotto, czekoladka z orzechami laskowymi. Białe trufle z Alby należą do najdroższych przysmaków świata. Możesz je nie tylko zjeść, ale też szukać ich w ziemi razem z trifulau, czyli poszukiwaczem trufli, i jego psem.
Piemont jest jednym z najbardziej prestiżowych regionów winiarskich świata, nie bez racji porównywanym do francuskiej Burgundii. Najważniejszym szczepem jest nebbiolo, z którego powstają Barolo i Barbaresco. Wina z nebbiolo dojrzewają latami i z czasem rozwijają złożone aromaty. Na co dzień miejscowi piją barberę i dolcetto, a do deseru Moscato d’Asti. Z białych win spróbuj Gavi ze szczepu cortese oraz arneis z Roero. Region ma aż 19 apelacji DOCG, czyli win o najwyższym stopniu kontroli pochodzenia.
Kiedy jechać do Piemontu?
Najlepszy czas na Piemont to wiosna (kwiecień-czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień-październik). Wiosną kwitną ogrody nad jeziorami, a temperatury sięgają ok. 18-24°C. Jesień to pora winobrania, sezon trufli i złote winnice Langhe. To również najpiękniejszy moment na podróż kulinarną.
Latem w Turynie i na wzgórzach bywa gorąco, nawet 30°C i więcej, ale nad jeziorami i w Alpach łatwo znajdziesz ochłodę. Zimą wybierz się do Piemontu przede wszystkim na narty albo na weekend w Turynie z muzeami i czekoladą. Pamiętaj, że w sierpniu wiele rodzinnych restauracji i winiarni zamyka się na urlop.
Jak dojechać do Piemontu i poruszać się po regionie?
Zimą możesz polecieć bezpośrednio do Turynu - w sezonie narciarskim pojawiają się połączenia z Gdańska, Katowic i Wrocławia. Przez resztę roku najwygodniej wylądować w Mediolanie (Malpensa lub Bergamo), dokąd tanie linie latają z wielu polskich miast. Z Mediolanu do Turynu dojedziesz szybkim pociągiem w ok. godzinę - bilety na pociągi między miastami zarezerwujesz z wyprzedzeniem online.
Turyn świetnie zwiedza się pieszo i komunikacją miejską. Na wzgórzach Langhe i w drodze nad jeziora najlepiej sprawdzi się jednak wynajęty samochód. Pociągi docierają do Alby, Asti i Stresy, ale do małych miasteczek i winiarni dojedziesz głównie autem. Nad Lago Maggiore i Jeziorem Orta przesiądź się na łodzie, które łączą nadbrzeżne miejscowości i wyspy.
Hotele w Piemoncie
Świetną bazą do poznawania Piemontu jest Alba, położona w sercu winnic Langhe i Roero. Stąd w kilkadziesiąt minut dojedziesz do Barolo, Barbaresco i Asti. Oto trzy sprawdzone propozycje na różne budżety.
💰 Hotel Medea
Trzygwiazdkowy hotel na obrzeżach Alby, kilka kilometrów od starego miasta, przy drodze prowadzącej w stronę Roero. Ma ogród z miejscem do odpoczynku, bar i bezpłatny parking, także w zadaszonym garażu. Pokoje są klimatyzowane i urządzone indywidualnie. To dobry wybór, jeśli zwiedzasz region samochodem i szukasz wygodnego noclegu w rozsądnej cenie.
🏨 Hotel Calissano
Czterogwiazdkowy hotel ok. 10 minut spacerem od dworca i starego miasta Alby. Dźwiękoszczelne pokoje mają drewniane podłogi i klasyczny, elegancki wystrój. Lokalizacja to jego duży atut, a goście mogą korzystać z bezpłatnego parkingu, co w centrum miasta jest rzadkością. Sprawdzi się, jeśli chcesz wieczorem pójść pieszo na kolację, a rano ruszyć autem do winnic.
💎 Hotel Giacomo Morra
Butikowy czterogwiazdkowy hotel w samym centrum Alby, kilka minut pieszo od Piazza Michele Ferrero i dworca. Nosi imię Giacomo Morry, który rozsławił białe trufle z Alby na całym świecie. Goście bardzo wysoko oceniają obsługę, stylowe pokoje i śniadania. Na miejscu jest bar i sala fitness. To propozycja dla tych, którzy chcą przeżyć Piemont w eleganckim wydaniu, z truflami i Barolo w zasięgu spaceru.
